Auteursrecht op internet

Nog niet zo lang geleden was het auteursrecht voor slechts een beperkt aantal mensen van belang. Met name professionals zoals schrijvers, fotografen en kunstenaars gebruikten het auteursrecht om hun creaties te beschermen tegen misbruik. In deze tijd kan iedereen met het grootste gemak teksten, foto's of muziek publiceren. Zelf een site bouwen is niet eens meer nodig: tegenwoordig heb je met een paar muisklikken je eigen weblog en kun je beginnen met het publiceren van teksten, foto's of muziek. 

Webloggen is in korte tijd razend populair geworden: al meer dan een half miljoen Nederlanders hebben er een. Als weblogger schrijf je over je interesses, bezigheden en wat je zoal bent tegengekomen op het web. Je wilt dan wellicht een tekst van een andere site overnemen onder het motto: beter goed gejat dan slecht verzonnen. Het kan ook zijn dat jouw teksten door iemand anders worden overgenomen. 

Je zult je wellicht vereerd voelen als andere websites jouw teksten overnemen, want als schrijver wil je vooral een publiek hebben en gelezen worden. Maar het kan ook zijn dat je juist helemaal niet wilt dat iemand jouw teksten ongevraagd overneemt, bijvoorbeeld wanneer dat gebeurt door een commerciële website. Het kan zelfs gebeuren dat jouw tekst wordt gekopieerd maar dan zonder naamsvermelding. Hoe zit het dan met het auteursrecht? Mag je wel zomaar teksten van anderen overnemen? En hoe voorkom je dat anderen profiteren van jouw inspanningen?

Auteurswet
De Auteurswet beschermt de makers van werken zoals teksten, boeken, toneelstukken, muziekstukken, landkaarten, foto's, films en computerprogramma's. Hoewel de Auteurswet nog uit 1912 (!) stamt, zijn de wetsartikelen gewoon van toepassing op moderne publicatiemiddelen, dus ook een weblog. 

Twee belangrijke termen uit het auteursrecht zijn "werk" en "maker". Een "werk" is auteursrechtelijk beschermd als het werk origineel is en de maker er een persoonlijk stempel op heeft gedrukt. Werken zijn onder meer: teksten, boeken, brochures, tijdschriften, muziekstukken, schilderijen, video's, computerprogramma's en databases. 

De "maker" is degene die het werk tot stand heeft gebracht. Maar er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld wanneer je in loondienst bent en voor de website van de werkgever een tekst moet schrijven. In dat geval heeft de werkgever het auteursrecht. 

Hoe krijg je het auteursrecht?
Veel mensen denken dat je pas het auteursrecht hebt wanneer je dat uitdrukkelijk vermeldt ('het auteursrecht wordt uitdrukkelijk voorbehouden'). Dit is een misvatting: het auteursrecht op een werk ontstaat automatisch op het moment dat je het creëert. Je hoeft dus niets te doen om het auteursrecht te verkrijgen. Het copyright-teken © is dus niet nodig om het auteursrecht te verkrijgen, maar het teken kan wel handig zijn om te voorkomen dat anderen inbreuk maken op jouw auteursrecht. Het auteursrecht blijft gelden tot 70 jaar na de dood van de maker. 

Het overnemen van materiaal van een andere website is meestal niet toegestaan omdat het auteursrechtelijk beschermd wordt. Je mag wel (diep-)linken naar een andere website. Je mag ook citeren, maar niet meer dan noodzakelijk. Ook kun je de strekking van een tekst in eigen bewoordingen opschrijven, zolang je de tekst maar niet letterlijk kopieert. 

Je mag niet zomaar foto's en plaatjes overnemen. Daar heb je de toestemming van de maker voor nodig. Je zou wel een deel van een plaatje kunnen overnemen of het plaatje kunnen verkleinen als dat nodig is ter illustratie van een tekst. Houd er wel rekening mee dat personen die op een foto staan, het zogenaamde portretrecht hebben: zij kunnen zich verzetten tegen publicatie. 

Een ander misverstand is dat je werk van iemand anders zou mogen overnemen, zolang je het maar verwijdert wanneer de maker begint te klagen. De kans bestaat dan dat je toch een schadevergoeding moet betalen. 

Licentievoorwaarden opstellen
Aan de ene kant wil je als maker beschermd worden, aan de andere kant wil je ook dat zoveel mogelijk mensen je teksten lezen. Je zou dan een licentie kunnen gebruiken. Een licentie bevat de voorwaarden waaronder anderen gebruik kunnen maken van jouw teksten en ander materiaal. Je bent overigens niet verplicht om op je site een licentie te vermelden. 

Het auteursrecht is best ingewikkeld, zeker op internet waar je al snel te maken krijgt met afwijkende wetten uit andere landen. In Nederland kennen we bijvoorbeeld niet het "fair use"-concept uit het Amerikaanse auteursrecht. Als je toch een juridisch sluitende licentie wilt, dan kun je natuurlijk zelf iets proberen op te stellen of een jurist inhuren. Sinds een paar jaar bestaat een andere mogelijkheid: Creative Commons. Dit is een Amerikaans initiatief om auteursrechtelijk beschermde werken via internet te verspreiden. De gratis licentie van Creative Commons regelt de voorwaarden waaronder anderen gebruik mogen maken van je werk. De licentie is voor tientallen landen, waaronder Nederland, vertaald en aangepast aan de nationale wetgeving. Het project biedt verschillende vrije licenties aan die copyright-houders kunnen gebruiken om bij het verspreiden van informatie problemen te voorkomen die door de huidige auteursrechtwetgeving kunnen optreden.

Op de website van Creative Commons (www.creativecommons.nl) stel je binnen enkele ogenblikken een tekst op waarmee je de gewenste auteursrechtelijke bescherming krijgt. Het principe is eigenlijk heel eenvoudig. De eerste vraag die je moet beantwoorden is of anderen commercieel gebruik mogen maken van je werk. Het is vaak verstandig om alleen niet-commercieel gebruik toe te staan. Mocht een krant of tijdschrift een artikel of foto willen overnemen, dan kun je alsnog besluiten toestemming te verlenen. De volgende vraag is of anderen het werk mogen bewerken. Zo ja, dan mogen anderen de tekst, video, muziek of foto in gewijzigde vorm verder verspreiden. Zo niet, dan moet het werk in z'n geheel intact blijven. Een tussenvorm is dat anderen wel mogen bewerken, maar dat het afgeleide werk alleen onder dezelfde licentievoorwaarden verder mag worden verspreid. 

Je kunt vervolgens vanaf je website direct verwijzen naar de voorwaarden die van toepassing zijn. Naast een strikt juridische tekst die alles tot in de puntjes regelt maar alleen door rechtsgeleerden begrepen wordt, krijg je ook een sterk vereenvoudigde versie die voor iedereen duidelijk is. Mocht er iemand inbreuk maken op jouw rechten, dan kun je je beroepen op de licentie die je gekozen hebt.

Adam Curry 
Inmiddels telt Nederland al 100.000 mensen die de Creative Commons-licentie gebruiken. Het was dan ook een kwestie van tijd tot de eerste rechtszaak zich aandiende. In maart 2006 klaagde de bekende dj Adam Curry het roddelblad Weekend aan omdat het blad privé-foto's van hem had afgedrukt. Curry had zelf de privé-foto's op internet gezet onder verwijzing naar een licentie van Creative Commons die geen commercieel gebruik toestond. Omdat het - bij uitstek commerciële - entertainmentblad de foto's ongevraagd en in strijd met de licentie had afgedrukt, oordeelde de rechter dat de publicatie daarvan in Weekend onrechtmatig was. Deze uitspraak toont aan dat rechters goed met de licentie uit de voeten kunnen. De licentie kan dus een effectief instrument zijn om sommige rechten vrij te geven en tegelijkertijd andere rechten (zoals commercieel gebruik door derden) te behouden.

Laat een reactie achter

Restricted HTML

  • Allowed HTML tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.

Reacties (5)

zwarte koffie
Sat, 08/26/2006 - 18:09

jawat?

Journalist
Tue, 02/27/2007 - 19:23

Voor freelance tekstschrijvers en journalisten is, naast creative commons, een andere mogelijkheid om hun auteursrecht te beschermen:

www.cozzmoss.nl

Succes ermee!

upqvkkvspgppo, bpegmkyniu
Fri, 11/09/2012 - 14:04

upqvkkvspgppo, bpegmkyniu

nleapkvspgppo, tbzxodgocp
Tue, 12/11/2012 - 23:54

nleapkvspgppo, tbzxodgocp

Toon Prinsen
Fri, 03/01/2013 - 14:18

Mag ik deze tekst kopieren en gebruiken? voor op mn website?

Waarom lid worden van HelloLaw?
  • Krijg onbeperkt juridisch advies
  • Profiteer van de laagste prijzen
  • Krijg korting op advocaten
  • Bespaar geld
Word nu lid
Direct advies:
ma - do: 8.00 tot 20.00 uur
vrij: 8.00 tot 18.00 uur
za: 10.00 tot 18.00 uur