"Geheime" beslismodules aandelenlease-rechters uitgelekt

Vrijwel geen enkele aanbieder van aandelenleaseproducten beschikte over de WCK-vergunning die verplicht is om aan consumenten krediet te verlenen. Bij de meeste aandelenleasecontracten is sprake van een lening. De betreffende artikelen zijn terug te vinden via de website van Platform Aandelenlease. 

Overleg tussen rechters in aandelenleasezaken
Medio 2005 kwamen kantonrechters bijeen om te overleggen over de behandeling van de vele aandelenleasezaken waarmee zij zich geconfronteerd zagen. Het overleg heeft geresulteerd in een zogeheten beslismodule in aandelenleaseprocedures, dat een referentiekader biedt voor rechters bij de beoordeling van aandelenleasezaken. Het document behandelt de belangrijkste juridische argumenten die gedupeerden en aanbieders in rechtszaken kunnen aandragen. 

Ook voor rechters is aandelenlease natuurlijk een betrekkelijk nieuw fenomeen. Om te voorkomen dat rechters telkens opnieuw het wiel moeten uitvinden, wordt een actueel beeld gegeven van hoe deze zaken juridisch worden beoordeeld. Dit bespaart veel tijd en verhoogt de kwaliteit van de juridische overwegingen. Verder wordt zo de rechtsgelijkheid bevorderd. 

Bovendien bevat het document teksten die met knip-en-plak-werk in vonnissen overgenomen kunnen worden. Veel van deze teksten komen inderdaad letterlijk terug in de vele uitspraken die tot nu toe zijn gepubliceerd. 

Ook gaat de beslismodule in op de vraag hoe de schade tussen de gedupeerde en de aandelenlease-aanbieder verdeeld moet worden. 

Niets nieuws onder de zon
Hoewel vele betrokkenen (kranten, advocaten, gedupeerden, Dexia, belangenorganisaties) het document als opzienbarend beschouwen, is er feitelijk niets nieuws onder de zon. Het document is al een jaar oud. Bovendien is de beslismodule niet nu pas uitgelekt, maar circuleerde al geruime tijd onder advocaten en rechtshulpverleners. 

Inhoudelijk komt het document overeen met wat al lang bekend was uit openbare bronnen zoals uitspraken van klachtencommissie DSI, rechterlijke oordelen en de rapporten van de Commissie Oosting en de AFM. Wie deze bronnen bestudeert kan niet anders dan de conclusie trekken dat gedupeerden het juridische gelijk aan hun zijde hebben en dat de Duisenberg-regeling veel te mager is. De rechterlijke beslismodules die nu in de openbaarheid zijn gekomen, bevestigen dit oordeel.

Nadruk op de Wet op het consumentenkrediet (WCK)
De artikelen van Het Financieele Dagblad over de beslismodules van de Dexia-werkgroep van de rechtbank Amsterdam hebben behoorlijk wat stof doen opwaaien. Vooral het standpunt van rechters dat aandelenleasecontracten nietig zijn omdat de Wet op het consumentenkrediet (WCK) van toepassing is, lijkt verbazing te wekken. Ook hiervan was al lang bekend dat de aanbieders van aandelenleaseproducten niet over de verplichte WCK-vergunning beschikten. Een onderdeel van veel aandelenleaseproducten is de lening die wordt verstrekt om aandelen te kopen. Op grond van de WCK zijn contracten waarbij de kredietsom onder een bepaalde grens ligt, ongeldig. 

Wie de gepubliceerde uitspraken bestudeert, ziet dat Dexia zich steeds met dezelfde argumenten verweert, zelfs als die argumenten keer op keer worden afgewezen. In feite geeft de beslismodule een handleiding voor rechters om de argumenten van Dexia in procedures te weerleggen. 

Oordelen rechters heel verschillend over de WCK?
Dexia heeft in een reactie beweerd dat rechters heel verschillend oordelen over de vraag of de WCK van toepassing is. Dit is maar gedeeltelijk waar. In vrijwel alle rechtszaken krijgt de gedupeerde belegger gelijk als hij het WCK-argument gebruikt. Er zijn inderdaad uitspraken van rechters die hebben gemeend dat de WCK niet van toepassing zou zijn, maar dit zijn uitzonderingen. 

In het artikel "Sprintplan nietig omdat Aegon geen WCK-vergunning had" (21-3-2006) worden twee uitspraken genoemd waarin de rechter - in onze ogen ten onrechte - oordeelde dat de WCK niet van toepassing zou zijn. 

Belening van effecten
De WCK is niet van toepassing als het gaat om "belening van effecten", maar hiervan is geen sprake bij aandelenlease. Helaas interpreteren sommige rechters deze term verkeerd. Belening van effecten is het geval waarin een belegger die al aandelen bezit, een lening aanvraagt waarbij de aandelen als onderpand dienen. Het vrijgekomen geld kan dan aan een willekeurig doel worden besteed. Bij een aandelenleaseproduct als de Winstverdriedubbelaar leent de belegger een bedrag om aandelen te kopen. De lening bedraagt dan 100% Van de aankoopwaarde van de aandelen. De beslismodule bevestigt het standpunt dat aandelenlease niet onder "belening van effecten" valt. 

Uitspraken minister Zalm
Dexia voert ook het argument aan dat minster Zalm heeft gesteld dat de WCK niet van toepassing zou zijn op aandelenleaseproducten. Later heeft minister Zalm dat standpunt bijgesteld. Dexia vindt dat zij op de uitspraken van de minister mocht vertrouwen. Wat Dexia gemakshalve vergeet is dat Zalm als minister van Financiën weinig te zeggen had over de WCK omdat die wet op dat moment onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Economische Zaken viel. Bovendien komt een dergelijk oordeel toe aan de rechterlijke macht, niet aan de uitvoerende macht. In de beslismodule staat dat de uitspraken van minister Zalm niet ter zake doen. 

Dit oordeel wordt ook gedeeld door professor Nick Huls in : "Is de Duisenberg-regeling royaal genoeg voor alle legitieme Dexia claims?" (te vinden via Platform Aandelenlease). Citaat: 

In de eerste plaats was de Minister van Financiën wel voor de WTE verantwoordelijk, maar niet voor de WCK. Pas op 7 juli 2000 besloot het kabinet het primaat over de WCK aan Financiën toe te wijzen. Weliswaar gaf minister Zalm antwoord mede namens de Staatssecretaris van EZ, maar een professionele bank-instelling (met een juridische afdeling) weet maar al te goed, c.q. behoort te weten dat het oordeel over de toepasselijkheid van een wet niet aan een minister of een toezichthouder is voorbehouden, maar aan de rechter.

De kredietgrens
De WCK is alleen van toepassing op contracten waarbij de totale kredietsom onder een bepaalde grens ligt. Deze grens is in het verleden meerdere keren gewijzigd, laatstelijk bedroeg zij € 40.000. Er zijn rechters die de grens nauwlettend in de gaten houden. Echter er zijn ook uitspraken bekend waarbij die grens werd genegeerd. De rechtbank in Almelo heeft een aantal aandelenleasecontracten nietig verklaard, terwijl de kredietsom boven de wettelijke grens lag. Zie hierover het artikel: 

Rechtbank Almelo negeert aangevoerde argumenten in aandelenlease-zaken (16-11-2005)

In bovenstaand artikel zijn we ook ingegaan op het opmerkelijke gegeven dat de Almelose rechter de WCK van toepassing verklaart zelfs als dat argument niet door de gedupeerde werd aangevoerd. 

Ook kantonrechter Dordrecht past ongevraagd de WCK toe
Vorige week heeft de kantonrechter te Dordrecht op dezelfde wijze geoordeeld. Het ging hier om enkele aandelenleaseproducten met de naam Capital Effect. De gedupeerden waren al vrij snel na de ingangsdatum gestopt met betalen waarna Dexia de aandelen verkocht. Dexia probeerde vervolgens in de rechtszaak de hierdoor ontstane restschuld te verhalen. Deze rechter paste ongevraagd ("ambtshalve") de WCK toe en verklaarde de contracten nietig. 

Ook in deze zaak bleek dat de rechter voor de gedupeerden veel gunstiger oordeelde dan de Duisenberg-regeling ooit zou kunnen bieden. Capital Effect is een zogeheten garantie- of aflossingproduct, althans een product waarbij aan het einde van de looptijd (20 jaar !) geen restschuld kan ontstaan als alle maandtermijnen zijn betaald. Op grond van de Duisenberg-regeling zou bij voortijdige beëindiging maximaal 10% Van de restschuld kwijtgescholden kunnen worden. Maar in dit geval zouden de gedupeerden helemaal geen vergoeding kunnen krijgen, omdat ze de termijnen niet meer voldeden en omdat het contract vóór de minimum looptijd (door Dexia) is beëindigd. De rechter vond het echter redelijk dat de gedupeerden 50% Van de ontstane restschuld voor hun rekening moesten nemen. Hierop mogen de gedupeerden wel alle betaalde maandtermijnen in mindering brengen zodat een positief saldo ontstaat van ongeveer duizend euro. In deze zaak procedeerden de gedupeerden in persoon, dus zonder procesvertegenwoordiging. Wellicht door onervarenheid wisten zij niet dat zij een "vordering in reconventie" hadden moeten instellen waarmee zij hun inleg van Dexia konden terugvragen. Ondanks het positieve saldo dat de rechter berekende krijgen zij daarvan helaas niets terug.

De opvallende motivering die de rechter geeft waarom de gedupeerden ondanks de nietigheid van het contract, toch 50% Van de restschuld moeten dragen luidt als volgt: "Het is immers aannemelijk dat de nietigheid van de overeenkomsten in rechte niet aan de orde zou zijn gekomen, indien de waarde van de aandelen ten tijde van het expireren van de overeenkomst groter zou zijn geweest dan de ter beschikking gestelde geldsom." Hij zegt dus eigenlijk dat als de koersen waren gestegen in plaats van gedaald, het WCK-punt niet aan de orde zou zijn geweest. Maar het zijn niet de gedupeerden maar de rechter die (ongevraagd) met het WCK-argument aankomt. De reden van deze rechtszaak ligt niet in de waardedaling van de aandelen, maar in het feit dat de gedupeerden op enig moment zijn gestopt met de maandbetalingen, wellicht omdat ze deze niet meer konden opbrengen. 

Bron: Rechtbank Dordrecht, 8 juni 2006, LJN: AX8630

Schadeverdeling
Indien een rechter de WCK van toepassing acht, dan is het rechtsgevolg dat het aandelenleasecontract nietig is. Dat wil zeggen: juridisch heeft het contract nooit bestaan. Maar omdat de gedupeerde waarschijnlijk nooit een beroep op de WCK zou hebben gedaan mocht hij winst in plaats van verlies hebben gehad, wordt de schade tussen de gedupeerde en de aanbieder verdeeld. Hierbij spelen de omstandigheden van het geval een rol. Rechters zijn echter verre van eensgezind over de te hanteren formules voor de schadeverdeling. Dit wordt ook in de beslismodule onderkend. 

In het artikel "Recente uitspraken aandelenlease" (11-11-2005) hebben we voorbeelden gegeven van diverse sleutels tot schadevergoeding:

Op welke manier de schade ook wordt verdeeld, in de praktijk blijken gedupeerden die zich op de WCK beroepen via de rechter een veel groter deel van de schade vergoed te krijgen dan via de Duisenberg-regeling. Lees bijvoorbeeld: 

Aandelenlease-onderzoek HelloLaw: rechter veel gunstiger dan schikking (14-10-2005)

Risico's van aandelenlease (12-9-2005)

Voor een overzicht van alle artikelen van HelloLaw over aandelenlease, zie:
www.jurofoon.nl/aandelenlease
 

Laat een reactie achter

Restricted HTML

  • Allowed HTML tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.

Reacties (5)

pewi
Sat, 06/17/2006 - 12:21

Alleen al op WCK vergunnig nietig? Vergeet vooral de andere feiten niet. Misleiding, misschien wel dwaling, zorgplicht, tweede handtekening, koppelverkoop, coldcalling, buitenrechtelijke vernietiging enz. Hier kunnen dexia, eagon, fortis ..... enz en al hun omgekochte partijen nooit mee wegkomen.

Elias
Sat, 06/17/2006 - 12:31

Weer een prima artikel van HelloLaw met een heldere uiteenzeting. Bedankt !

We strijden door tot het einde tegen die oplichters.

M.vr.gr.
Elias.

D. Bom
Mon, 07/17/2006 - 20:41

Wat voor invloed heeft de laatste uitspraak (12juli) van de meervoudige kamer van de rechtbank te Amsterdam op gedupeerden die verder willen procederen. Dexia presenteert deze uitspraak alsof ze hiermee in het gelijk zijn gesteld t.o.v. alle gedupeerden.

Kleinere gedupeerde
Fri, 07/28/2006 - 12:01

nu maar hopen dat er eindelijk gerechtighied komr en we onze centen allemaal terugkrijgen tot op de laatste cent alsof dit niet gebeurd is. Ook de kleinere gedupeerden en niet alleen de grote gedupeerden.

jowagenaer@zeelandnet.nl
Sun, 02/25/2007 - 13:56

waar blijven de rechtzaken van de defam?

Waarom lid worden van HelloLaw?
  • Krijg onbeperkt juridisch advies
  • Profiteer van de laagste prijzen
  • Krijg korting op advocaten
  • Bespaar geld
Word nu lid
Direct advies:
ma - do: 8.00 tot 20.00 uur
vrij: 8.00 tot 18.00 uur
za: 10.00 tot 18.00 uur