Onderhandelingen afbreken: altijd toegestaan?

Onderhandelingen afbreken: altijd toegestaan?

Geschreven door mr. Nisrine Lkoundi

Als ondernemer onderhandel je wel vaker met andere bedrijven. Je stelt een contract op en je onderhandelt bijvoorbeeld over de voorwaarden en over de kosten. Het kan zijn dat jij niet verder wilt gaan en de onderhandelingen afbreekt. Soms is het dan wel zo dat het andere bedrijf al kosten heeft gemaakt, omdat hij erop vertrouwde dat het contract uiteindelijk tot stand zou komen. Mag je dan zomaar de onderhandelingen onderbreken? Heeft dit consequenties?

Contractsvrijheid
In het Nederlandse contractenrecht is de heersende leer de contractsvrijheid. Contractsvrijheid betekent dat elke partij zelf mag bepalen met wie, wanneer en waarover hij een contract sluit. Dit brengt dus ook met zich mee dat als een van de partijen het niet eens is met de inhoud van het contract, hij de overeenkomst niet aan hoeft te gaan. Maar, dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn de onderhandelingen namelijk al zo ver dat deze niet zomaar meer afgebroken kunnen worden. 

Het gerechtvaardigd vertrouwen
De Hoge Raad heeft een maatstaf geformuleerd voor afgebroken onderhandelingen: 
“Een ieder is vrij om onderhandelingen af te breken tenzij dit op grond van het gerechtvaardigd vertrouwen van de wederpartij in de totstandkoming van de overeenkomst of in verband met andere omstandigheden onaanvaardbaar zou zijn.” 
Dit laat weer zien dat er in Nederland contractsvrijheid is, want in eerste instantie is iedereen vrij om de onderhandelingen te onderbreken. Het tweede gedeelte bepaalt wanneer onderhandelingen niet meer afgebroken mogen worden. Dit is het geval als er tijdens de onderhandelingen gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt dat het contract zijn doorgang zou vinden. Op het moment dat jij of de wederpartij de onderhandelingen afbreekt moet er dus bij de andere partij een vertrouwen aanwezig zijn dat dit niet zou gebeuren. 

Sprake van onaanvaardbaarheid?
Er zijn veel factoren die een rol spelen bij de vraag of het vervolgens onaanvaardbaar is de onderhandelingen af te breken. Niet ieder gerechtvaardigd vertrouwen levert namelijk een onaanvaardbaarheid op. De hoedanigheid van partijen speelt een grote rol. Zijn ze allebei professionals of zijn het consumenten. Of is de één ondernemer en de ander een consument? Ook de aard van de overeenkomst, de wijze waarop is onderhandeld en de omvang van het nadeel spelen een rol. Er moet altijd in het achterhoofd gehouden worden dat onaanvaardbaarheid een strenge tot terughoudende maatstaf is die niet zomaar aangenomen kan worden. Niet ieder gerechtvaardigd vertrouwen levert een onaanvaardbaarheid op. 

Verder onderhandelen 
Als er geconcludeerd wordt dat er een gerechtvaardigd vertrouwen gewekt is en dat het afbreken onaanvaardbaar is, dan kan de rechter eisen dat de onderhandelingen door moeten gaan. Dit doet de rechter echter bijna nooit, omdat contractsvrijheid meestal toch prevaleert. Alleen in zaken waar cao-onderhandelingen plaatsvinden oordeelt de rechter vaker dat er moet worden dooronderhandeld. 

Schadevergoeding
Als gerechtvaardigd vertrouwen is gewekt ten tijde van de afbraak van de onderhandelingen kan de rechter oordelen dat er schadevergoeding betaald moet worden door de partij die afgebroken heeft. Er is dan sprake van een onrechtmatige daad. De onrechtmatige daad is niet het afbreken van de onderhandeling, maar het feit dat je geen kostenvergoeding geeft. Er kunnen dan twee verschillende soorten schadevergoeding gevorderd worden:

  • Er kan in het licht van het ‘positief contractsbelang’ schadevergoeding toegekend worden. Dit betekent dat er wordt uitgegaan van het feit dat er een contract tot stand is gekomen en welke kosten beide partijen hebben gemaakt om dit te verwezenlijken. Dit zijn dan verdisconteerde kosten. Ook kan er aanspraak worden gemaakt op de gederfde winst. 
  • Er kan ook in het licht van het ‘negatief contractsbelang’ schadevergoeding toegekend worden. Dit betekent dat er wordt verondersteld dat er nooit onderhandelingen zijn geweest. Dan kan ook het missen van een ander contract als schade meetellen, de zogenaamde ‘lost opportunities’. Ook kan de gederfde winst worden toegekend op basis van het ‘negatief contractsbelang’. 


Zit jij met gestrande onderhandelingen?
Zoals je kan lezen is het heel lastig om te bepalen of er sprake is van gerechtvaardigd vertrouwen van de ene partij en of het afbreken van de onderhandelingen daarmee onaanvaardbaar is. Heb je vragen  over het afbreken van onderhandelingen? Neem dan gerust contact op met onze specialisten via het nummer 088 1411 011. Heb je een vraag over een specifieke situatie, dan zal een specialist hiernaar kijken en jouw zaak onderzoeken.  

Afbeelding: iStock.com/Doppelganger4

Laat een reactie achter

Restricted HTML

  • Allowed HTML tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.
Waarom lid worden van HelloLaw?
  • Krijg onbeperkt juridisch advies
  • Profiteer van de laagste prijzen
  • Krijg korting op advocaten
  • Bespaar geld
Word nu lid
Direct advies:
ma - do: 8.00 tot 20.00 uur
vrij: 8.00 tot 18.00 uur
za: 10.00 tot 18.00 uur