Op herhaling: woonrecht bestaat niet

Het blijft een van de meest hardnekkige misvattingen: woonrecht. Veel mensen menen dat er na verloop van tijd een woonrecht ontstaat als iemand bij een ander inwoont. Naar aanleiding van een recent artikel hierover, bleek dat hierover toch nog veel misvattingen bestaan. Daarom zetten we alle (on)mogelijkheden van woonrecht uitgebreid op een rij.

Inwonen
Het gaat hier om de situatie dat een meerderjarige persoon (de inwoner) bij een andere persoon (de bewoner) verblijft zonder dat er een rechtsgeldige grond voor is, anders dan met toestemming van de bewoner. Zonder deze rechtsgeldige grond kan de inwoner door de bewoner de deur worden gewezen op het moment dat de bewoner zijn toestemming intrekt. Dit sluit dus een aantal situaties uit. We schetsen daarom eerst de situaties waarin er wel van een rechtsgeldige grond of rechtmatig verblijf sprake is.

Huur
Als twee personen in een huurwoning wonen, dan is er geen sprake van inwonen als er de verhuurder toestemming heeft gegeven voor medehuur. In dat geval staan de namen van beide huurders op de huurovereenkomst. Daarnaast kan er sprake zijn van onderhuur. In die situatie is er een huurovereenkomst tussen de hoofdhuurder en de onderhuurder. In de huurovereenkomst tussen de hoofdhuurder en de verhuurder dient de onderhuur wel toegestaan te zijn.

Huurwoning en huwelijk
Ben je als huurder getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap, dan ben je op grond van de wet beide gerechtigd om in de woning te verblijven. Het is dan niet relevant of er slechts één naam op de huurovereenkomst staat.

Koopwoning
Als twee (niet in gemeenschap van goederen gehuwde of geregistreerde) personen in een koopwoning verblijven, dan is er geen sprake van inwonen als beide namen op de koopovereenkomst staan. Beide eigenaars zijn gerechtigd om in de woning te verblijven.

Koopwoning en huwelijk
Heb je een koopwoning en ben je gehuwd of geregistreerd partner, dan is er doorgaans sprake van gemeenschap van goederen. Dat houdt in dat beide partners eigenaar van de woning zijn en dus rechtmatig in de woning verblijven.

Is er sprake van huwelijkse voorwaarden, dan bepalen deze wie eigenaar is van de woning en wie dus mag beslissen wie er rechtmatig in de woning verblijft. Wel kan de inwoner de rechter verzoeken om tijdens de echtscheiding en tot zes maanden na inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de woning te verblijven.

Samenlevingscontract
Is er een samenlevingscontract gesloten tussen een woningeigenaar of huurder en de inwoner gesloten, dan wordt daarin doorgaans bepaald dat de inwonende persoon rechtsgeldig in de woning mag verblijven tot het samenlevingscontract wordt ontbonden. Soms is er nog een overgangsfase na deze ontbinding, waarin de inwoner nog in de woning mag verblijven.

Geen rechten
Is er niet van medehuur, onderhuur, samenlevingscontract, huwelijk of geregistreerd partnerschap sprake, dan is er geen rechtsgeldige grond voor de inwoner om in de woning te verblijven, anders dan met toestemming van de bewoner. Hier volgt een opsomming van situaties waaraan een inwoner geen recht tot inwoning kan ontlenen.   

GBA
Inschrijving in de Gemeentelijke basisadministratie (GBA) geeft de inschrijver geen rechten om ergens te verblijven. Het geeft slechts aan waar de persoon zijn verblijfplaats zegt te hebben. De inschrijver kan er geen rechten aan ontlenen naar degene bij wie hij inwoont. Het GBA regelt een verhouding tussen de overheid en een burger, niet tussen twee burgers onderling.

Woonstede
Woonstede is een ander woord voor woonplaats. In deze context wordt hiermee de verblijfplaats of woning bedoeld, niet de gemeente waar iemand woont. Het is een privaatrechtelijke term, maar regelt in deze context in eerste instantie een verhouding tussen de overheid en een burger. Ongeacht waar iemand zijn woonstede heeft, hij kan er geen rechten aan ontlenen naar de persoon bij wie hij inwoont.

Onrechtmatige daad
Sommige lezers opperden de mogelijkheid dat het buitenzetten van een inwonende persoon wel eens een onrechtmatige daad zou kunnen opleveren. De wet onderscheidt drie handelingen die een onrechtmatige daad opleveren: een inbreuk op een recht, een doen of laten in strijd met een wettelijke plicht en een doen en laten in strijd met hetgeen volgens  ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt.

Van een wettelijk recht is bij een inwoner geen sprake. Er bestaat tenslotte geen wettelijk (in)woonrecht. Een wettelijke plicht voor een bewoner (anders dan door medehuur, onderhuur, etc.) om een inwoner in je woning te laten verblijven is er evenmin.

'Maatschappelijk betaamd'
Om te betogen dat een bewoner handelt in strijd met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt, als hij een inwoner de deur wijst, brengt een dusdanige oprekking van het begrip 'in het maatschappelijk verkeer betaamt' met zich mee, dat ook deze basis onwaarschijnlijk is.

'Wat in het maatschappelijk verkeer betaamt' is namelijk een wettelijke norm die door de rechtspraak nader wordt ingevuld. In de rechtspraak is deze oprekking in ieder geval nog nooit voorgekomen.

Politie
Uit de praktijk blijkt dat ook de politie soms niet weet hoe ze moet omgaan met dit zogenaamde (niet-bestaande) woonrecht. Helaas leidt dit vaak tot vervelende situaties voor de persoon bij wie de inwoner is ingetrokken. De politie beweert in deze context van alles: inschrijving in het GBA geeft rechten om ergens te verblijven, na zoveel jaar inwonen ontstaat er een woonrecht, etc. Hoe goed bedoeld ook, de politie kan niemand rechtmatig dwingen een inwonende persoon zonder rechtsgeldige grond of zonder diens toestemming in zijn woning te dulden.

Toestemming
Zonder dat er sprake is van een van de hiervoor besproken rechtsgeldige gronden voor een inwoner om ergens te verblijven, verblijft een inwoner in een woning op grond van toestemming van de huurder of eigenaar. Doorgaans is dit omdat de twee personen een relatie hebben. Dit brengt met zich mee dat de inwoner op elk gegeven moment door de bewoner de deur kan worden gewezen. Rechtvaardig is dit misschien niet, maar wel rechtmatig.

Heb je vragen over huren of wonen, neem dan contact op met één van onze juristen. 

Lees ook: Medehuurder door samenlevingscontract?
Lees ook: 5 Misverstanden over exen
Lees ook: Wie heeft recht op huurwoning na echtscheiding?

Laat een reactie achter

Restricted HTML

  • Allowed HTML tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.

Reacties (10)

R.E. Riemersma
Thu, 09/04/2014 - 16:24

De politie in Ede is niet goed op de hoogte van het zg. Woonrecht. Men werkt volgens een "eigen" procedure. Wordt de politie, landelijk, op de hoogte gebracht van de juiste procedure hoe te handelen in geval van zg. Woonrecht.

Lotta
Fri, 09/05/2014 - 14:27

Persoonlijk div. keren ondervonden in het verleden, dat mijn in het buitenland wonende familieleden en ook anderen zich naar eigen believen (laten) inschrijven op woonadressen van particulieren in Nederland - zonder medeweten van de bewoners/eigenaars. Met andere woorden, Bij gemeentes moet men volgens mij niet zomaar iemand inschrijven op een woonadres in Nederland. Ook weleens post gehad dat studenten/scholieren het woonadres opgeven voor hun studiefinanciering - mogelijk om dan meer geld te ontvangen als ze niet officieel thuis wonen. Bij de gemeente is het vanwege privacy wetgeving vanaf 1995 niet meer mogelijk om te ontdekken wie zich wel of niet legaal of illegaal op je woonadres heeft laten inschrijven. Volgens mij moet dit beter worden onderzocht, om te vermijden dat iedereen maar doet waar hij of zij zin in heeft. Hetzelfde geldt voor hondenbelasting, die controle aan de deur met de vraag of je wel of geen hond(en) hebt. Die heb ik nooit gehad, wie verzint zoiets?

JudithH
Wed, 06/17/2015 - 13:30

Toen mijn pleegdochter zich inschreef op ons adres, kregen wij als eigenaren daar van de gemeente automatisch bericht van. Met de nieuwe BRP (BasisRegistratie Personen, de opvolger van de Gemeentelijke Basis Administratie Persoonsgegevens) zou dat inmiddels in elke gemeente zo moeten zijn. Ik weet echter niet of alle gemeentes al zijn overgegaan op de BRP. Het zou dus niet meer moeten kunnen dat iemand zich ongemerkt op jouw adres laat inschrijven.

Jurry
Fri, 10/14/2016 - 21:34

R.E. Riemersma schreef op 4sept2014 over een "eigen" procedure die de politie Ede gebruikt. Op 13 oktober 2016 werd dit nog steeds zo gesteld en als zij het al niet weten, zetten ze mensen (vaak in precaire situaties) op het verkeerde been. "Een ieder wordt geacht de wet te kennen" gaat dan ook niet meer op of kan je dan niet op worden aangesproken.

Cees
Sun, 10/23/2016 - 22:54

Kan ik mijn meerder-jarige kinderen (24, 23 en 19) buitenshuis zetten?
We hebben diverse malen hele heldere afspraken gemaakt maar men wenste er zich keer op keer niet aan te houden.
Onze maat is bol. De grens is bereikt. Alternatief is dat we het huis in de verkoop doen.
Graag jullie advies

Evelien
Thu, 11/23/2017 - 09:24

Beste Hello LAW,
Zoals ik het lees sta ik in mijn recht om iemand te verzoeken uit mijn huis te vertrekken. Maar wat als diegene niet vrijwillig vertrekt? Wat kan ik dan doen?

j.
Sat, 08/11/2018 - 18:30

Geachte heer, mevrouw,

Ik schrijf u naar aanleiding van de nota aangaande woonrecht.

Ik heb momenteel een Senegalese man in mijn huis wonen die weigert om weg te gaan ondanks veler malen verzoek van mijn kant.

Ik heb geen samenleef contract met heb nog een huwelijk en ik ben de enige eigenaar van de woning. Ik kan hem niet uit laten schrijven via de gemeente en als ik de deur op slot houd voor hem ramt hij de deur in, er is meer nodig hier, wat kunt u mij adviseren.

Hoogachtend, mevrouw
J.

Lisanne van HelloLaw
Mon, 08/13/2018 - 11:52

Beste J., deze situatie vraagt inderdaad om maatregelen! Ik heb je een email gestuurd om te kijken hoe we je het beste kunnen helpen.

Rob
Sat, 08/25/2018 - 03:40

Mojn lieve vriendin maakt nu zo'n geval mee van iemand die bij haar inwoont,en inderdaad zegt de politie dat de inwoner woonrecht heeft opgebouwd,we hebben de sloten vernieuwd om deze man toegang te ontzeggen tot de woning waarna hij door een slotenmaker nieuwe sloten heeft laten aanbrengen,verbazingwekkend en afschuwelijk

Lisanne van HelloLaw
Mon, 08/27/2018 - 13:53

Hoi Rob, dat klinkt als een nachtmerrie! Wat erg! Helaas weten veel politie agenten ook niet dat woonrecht niet bestaat, zij zijn tenslotte geen juristen. Ik heb je een mail gestuurd om te kijken hoe we je het beste kunnen helpen. 

Waarom lid worden van HelloLaw?
  • Krijg onbeperkt juridisch advies
  • Profiteer van de laagste prijzen
  • Krijg korting op advocaten
  • Bespaar geld
Word nu lid
Direct advies:
ma - do: 8.00 tot 20.00 uur
vrij: 8.00 tot 18.00 uur
za: 10.00 tot 18.00 uur