Pastafarisme: de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster geen religie?

Pastafarisme: de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster geen religie?

Het Vliegend Spaghettimonster. Daarover ging het vandaag bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRVS), de hoogste bestuursrechter van Nederland. Onderwerp van deze zaak was de ‘religie’, waarin dit ‘wezen’ wordt vereerd: het Pastafarisme. In dit artikel bespreken we waar de zaak precies over ging en waarom de rechter op het hoogste niveau zich hiermee bezig heeft gehouden. Want ook al lijkt deze zaak op het eerste gezicht bizar, toch is de centrale vraag heel interessant: wat is een religie?

Vergiet op je hoofd

De zaak begon toen een vrouw in Nijmegen een nieuw identiteitsbewijs en rijbewijs wilde aanvragen. Natuurlijk moest ze hiervoor een pasfoto aanleveren. Normaal gesproken mag je op pasfoto’s geen hoofdbedekking dragen. Op deze regel geldt een uitzondering: als je om religieuze redenen een hoofddeksel draagt, dan mag je dat ook op je pasfoto ophouden.

De vrouw in deze zaak beweerde pastafariër te zijn: een aanhanger van de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster, dus van het pastafarisme. Pastafariërs claimen dat hun ‘religie’ een echte godsdienst is, met alle regels en voorschriften die daarbij komen kijken. Een daarvan is dat zij een vergiet op hun hoofd moeten dragen, want het vergiet beschouwen zij als een heilig object. Dat lees je in de regels op de website van de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster.

De vrouw wilde daarom een rijbewijs en identiteitskaart, met een foto van haarzelf met een vergiet op haar hoofd. Ze beriep zich daarom op de uitzondering die geldt voor religieuze hoofddeksels. De gemeente weigerde haar pasfoto goed te keuren. Hierop volgde een bezwaar- en beroepsprocedure, waarna de zaak uiteindelijk bij de ABRVS terecht kwam.

Vliegend Spaghettimonster: geloof of parodie?

Moet je deze rechtszaak serieus nemen? Dat is een begrijpelijke vraag, want veel mensen zullen het idee van een Vliegend Spaghettimonster, en zeker een hele Kerk daaromheen, op z’n zachtst gezegd vreemd vinden. Maar de centrale vraag in deze rechtszaak is heel interessant. Want wat de rechter hier eigenlijk moet beslissen, is of de Kerk van het Vliegend Spaghettimonster een echte religie is, of slechts een grap. Religie is iets heel persoonlijks. De vrijheid van godsdienst is altijd een erg gevoelig onderwerp, dat niet voor niets in het eerste artikel van de Nederlandse Grondwet is opgenomen. Hoe moet de rechter een zaak als deze dus beoordelen, zonder te veel inbreuk te maken op dit grondrecht?

De Kerk van het Vliegend Spaghettimonster vertoont in ieder geval een hoop overeenkomsten met de traditionele godsdiensten. Er zijn regels, gebeden, iconen en feestdagen.

Desondanks besliste de ABRVS uiteindelijk dat de Kerk van het Vliegend Spaghettimonster geen echte godsdienst was. Dit werd gebaseerd op het feit dat veel gebeden en regels van deze ‘Kerk’ zijn gebaseerd op andere religies. Natuurlijk is dat bij traditionele godsdiensten ook wel eens het geval, maar bij het pastafarisme was dit overduidelijk satirisch bedoeld. De RvS trok daarom de conclusie dat het pastafarisme niet zozeer een echte religie is, maar een parodie op de traditionele godsdiensten. Daarom zijn de uitzonderingen, die vaak gelden voor gelovigen, niet van toepassing op pastafariërs.

Kortom: de vrouw uit Nijmegen mag geen pasfoto op haar rijbewijs laten plaatsen, waarop ze een vergiet op haar hoofd heeft.

Is de zaak hiermee afgedaan? Dat hangt er vanaf. In het buitenland zijn namelijk soortgelijke zaken geweest. In Tsjechië en Oostenrijk kregen de pastafariërs uiteindelijk gelijk. Daar mogen pastafariërs dus met een vergiet op hun hoofd op de foto. In Polen, daarentegen, werd hetzelfde beslist als in Nederland: daar wordt het pastafarisme niet erkend als een echte godsdienst. Er bestaat dus veel onduidelijkheid over dit onderwerp. Een van de betrokkenen zou ervoor kunnen kiezen om de zaak voor te leggen aan het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, waarna er voor de hele EU een definitief antwoord wordt gegeven.

Religieuze kleding is vaak problematisch

Zoals we allemaal weten komt het ook bij traditionele godsdiensten voor dat mensen bepaalde kledingstukken of accessoires moeten dragen. Bijvoorbeeld een keppeltje, hoofddoek of ketting met een kruisje. Dat levert soms problemen op. Mag een werkgever je bijvoorbeeld verbieden om een hoofddoek te dragen op je werk? Daarover hebben we in deze blog al eens geschreven.

Heb jij vragen over discriminatie of over het dragen van religieuze kledingstukken? Neem dan contact met ons op. Je kunt ons bellen op 088 1411 0 11 (lokaal tarief), of stel ons een vraag via WhatsApp op 06 40 81 22 14 of Facebook Messenger. Onze juristen helpen je graag verder.


Geschreven door Luc Bartholomee

Afbeelding Hassan Khan

Laat een reactie achter

Restricted HTML

  • Allowed HTML tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.

Reacties (6)

Trevor
Mon, 08/20/2018 - 20:55

Ik denk dat een andere uitspraak onze maatschappij (al) volledig op zijn kop had gezet. Te vroeg wellicht, want 'we' zijn nog niet allemaal zover. Geen enkel geloof is namelijk gestoeld op werkelijke gronden, dat ben ik na het lezen van de non-theïstisch baanbrekende roman van Wladimir Arn wel gaan inzien. Het daarin opgevoerde Xzemenisme staat niet in satirisch, doch zeker in, op rationele gronden, geloofsverpulverendlicht. Geloven in goden is niet meer van deze tijd (goden bestaan niet tot het tegendeel is bewezen - citaat uit het boek in kwestie), het zou derhalve van wijsheidgetuigen om jurisprudentie daarop aan te passen. Atheïsten hebben simpelweg het recht aan hun zijde.

mr. M.
Tue, 08/21/2018 - 17:48

Wijze woorden. Wat is de titel van dat boek precies? Wellicht vind ik er (als jurist, maar tevens als passioneel praktiserend pastafarian) een en ander in wat ik bij het oplaten van een volgende proefballon op kan laten. Men moge begrijpen, het is pas voorbij als het voorbij is. Avec un salut combatif!

Lisanne van HelloLaw
Wed, 08/22/2018 - 11:02

Beste Mr. M, ik denk dat Trevor het boek 'Spel' van Wladimir Arn bedoelt. 

Harald
Thu, 08/23/2018 - 14:46

Wellicht zijn veel religies Sata..euh.. Satirisch bedoeld.
Wie kan nu stevig en eenduidig bepalen wat nu wel of niet
bepaald wat een religie is - is alles in een religie nu serieus
of is dat alleen serieus als de Paters en Priesters je sociaal
uitsluiten omdat je het niet serieus neemt?
Best wel bizar dat je in een tijd leeft waar religie langzaam
oplost, omvormt en dat een nieuwe vrij onschuldige
religie zonder martel en moord geschiedenis zeker geen
religie kan zijn.. of dat er geen vervolgingen zijn geweest
nee, dan .. nee dan is het ook geen echte religie..
of dat er geen vergiet tochten worden gehouden..
door de straten.. met een groot pasta gerecht op een
verhoging waar iedereen aan kan proeven..

Dat is dan wel weer erg jammer..
er zijn nog veel mensen met honger
en zo'n optocht zou daar een verschil kunnen maken.

Ozzy
Sun, 08/26/2018 - 11:43

En waar in de wet staat dat een godsdienst niet humoristisch of satirisch van aard mag zijn? Meten met twee maatstaven dit.

Edwin Hissink
Wed, 08/29/2018 - 15:25

Of mensen die monotheistische of een polytheistisch geloof aanhangen of een non-theisitisch/atheisitisch geloof aanhangen: het blijft een geloof en geen zekerheid. Noch religie, noch atheisten behoren het recht aan hun zijde te hebben.
Ik zou zeggen: id certum est quod certum reddi potest (zeker is wat zeker is aan te tonen) en dat geldt voor geen religie of de afwijzing daarvan.
Dus, fiat justitia ruat caelum (laat het recht geschieden, al valt de hemel op ons) of fiat justitia et pereat mundus (laat het recht zegevieren ook al vergaat de wereld). In ieder geval hebben we dan zekerheid.

Waarom lid worden van HelloLaw?
  • Krijg onbeperkt juridisch advies
  • Profiteer van de laagste prijzen
  • Krijg korting op advocaten
  • Bespaar geld
Word nu lid
Direct advies:
ma - do: 8.00 tot 20.00 uur
vrij: 8.00 tot 18.00 uur