Rechter zet inning thuiskopievergoeding op losse schroeven

Stichting De Thuiskopie leed op 16 september 2005 in kort geding een gevoelige nederlaag tegen een ondernemer die via een Duits zusterbedrijf aan Nederlandse consumenten lege schijfjes levert. De prijs ligt beduidend lager omdat via de constructie afdracht van de heffing wordt ontdoken. Volgens de rechter zijn de consumenten importeurs en hoeft het bedrijf de heffing inderdaad niet door te berekenen.

Thuiskopierecht
Consumenten hebben het recht om voor persoonlijk gebruik kopieën te maken van auteursrechtelijk beschermde werken, zoals muziek en films. Je hoeft voor de kopie geen toestemming te vragen aan de componist, zanger of filmproducent. Voorwaarde is wel dat je de kopie zelf maakt, en niet iemand anders. Je hoeft trouwens niet de eigenaar van het origineel te zijn. Je kunt dus gerust een kopietje maken van de dvd van de buurman, maar je mag de kopie vervolgens niet verhuren of verkopen. Overigens geldt het thuiskopierecht niet voor software.

Fabrikanten en importeurs zijn op grond van de Auteurswet verplicht voor elke lege cd-rom of dvd een heffing af te dragen aan stichting De Thuiskopie, die op haar beurt het geld uitbetaalt aan de rechthebbenden. De heffing wordt aan de consument in de prijs doorberekend en loopt uiteen van 14 eurocent voor een lege cd-rom tot maar liefst 60 eurocent voor een blanco dvd-r/rw van 4,7 gigabyte. 

Bezwaren van consumenten 
Voor veel consumenten is de heffing een doorn in het oog zeker gezien het feit dat de lege schijfjes in het buitenland veel minder kosten. Sommige landen kennen namelijk een veel lagere of zelfs helemaal geen thuiskopievergoeding. Een ander bezwaar tegen de heffing is dat consumenten lege schijfjes ook voor andere doelen gebruiken. Bijvoorbeeld als reservekopie van een zelf gekochte cd, als back-up van persoonlijke bestanden, voor een vakantiefilm of opnames van zelf uitgevoerde muziek. Bovendien begrijpen veel consumenten niet dat een heffing moet worden betaald terwijl producenten van cd's en dvd's zelf steeds meer moeite doen om het kopiëren technisch onmogelijk te maken. De meeste consumenten ervaren de thuiskopievergoeding dan ook als onrechtvaardig. 

De mazen in de wet
Nederlandse leveranciers lijken nu een maas in de wet te hebben gevonden. Zij zetten bijvoorbeeld een Belgisch of Duits bedrijf op waar Nederlandse consumenten hun bestellingen kunnen plaatsen. Stichting De Thuiskopie bestreed dergelijke juridische constructies tot nu toe vrij succesvol, maar in bovengenoemde uitspraak haalde ze bakzeil tegen het bedrijf Opus B.V.

Opus levert via haar Duitse zusteronderneming Opus GmbH lege cd’s aan Nederlandse consumenten. Dit gebeurt via een Nederlandse website, maar uit de leveringsvoorwaarden blijkt dat de consument in feite rechtstreeks zaken doet met de Duitse vestiging. De vraag was wie de thuiskopievergoeding moet betalen: de leverancier of de consument. In het kort geding bepaalde de rechter dat in deze constructie de consument als importeur wordt gezien en dat Opus dus schijfjes zonder heffing mag verkopen.

De rechter wijst erop dat de consumenten geen bedrijfsmatig handelende importeurs zijn. Het blijft onduidelijk of de consumenten die in het buitenland bestellingen plaatsen voor eigen gebruik, betalingsplichtig zijn. De rechter verwijst in het vonnis naar uitspraken van de regering over deze kwestie, maar kan uiteindelijk geen duidelijkheid verschaffen. 

De stichting vindt dat Opus een ongeoorloofde schijnconstructie heeft opgezet, maar de rechter oordeelde dat bedrijven via buitenlandse vennootschappen de grenzen van de wet mogen opzoeken. Als het onwenselijk is dat een bedrijf geld verdient met het ontduiken van de Nederlandse kopieerheffing, dan is het is niet aan de rechter, maar aan de wetgever om de gaten in de wet te repareren.

Andere rechts zaken
Eerder dit jaar won de stichting nog een rechtszaak tegen ArenCa, een bedrijf dat ook via een Duitse constructie lege schijfjes verkocht aan consumenten. ArenCa vond dat zij geen vergoedingen aan Stichting de Thuiskopie zou hoeven af te dragen, omdat de bestelling door een Duits bedrijf rechtstreeks aan de consument geleverd wordt waarbij ArenCa slechts het "afhaaladres" voor de consument is. ArenCa vond dat de consumenten als importeur aangemerkt moeten worden en zelf de thuiskopievergoeding moeten afdragen. De rechter vond toen nog dat een dergelijke schijnconstructie niet is toegestaan. 

Ook in België won de stichting een vergelijkbare zaak. Een Belgisch bedrijf leverde aan Nederlandse consumenten blanco cd's zonder kopieervergoeding. Maar van daadwerkelijke import was geen sprake: om hoge portokosten voor internationale verzendingen te voorkomen handelde een Nederlands zusterbedrijf alle bestellingen in Nederland af.

De Thuiskopie zegt op haar website (www.cedar.nl/thuiskopie ) erop te vertrouwen met de gewonnen zaken een gevoelige slag toe te kunnen brengen aan andere bedrijven die volgens dezelfde "frauduleuze" constructie opereren. Opvallend genoeg maakt de stichting op de site geen melding van de recentelijk verloren rechtszaak. 

Onder vuur
Stichting De Thuiskopie ligt ook onder vuur van een groep van twintig grote fabrikanten van cd's en dvd's. Zij hebben de stichting gedagvaard vanwege de in hun ogen veel te hoge heffingen die zij moeten betalen. De fabrikanten beklagen zich over het feit dat de Nederlandse heffingen uit de pas lopen met de lagere heffingen in Duitsland. Andere landen zoals Engeland en Luxemburg kennen helemaal geen thuiskopievergoeding. De bedrijven lopen door de grijze import door consumenten veel omzet mis. 

Dubieuze werkwijze
De werkwijze van de stichting wordt dubieus genoemd. Hoewel het een privaatrechtelijke organisatie is, gedraagt ze zich als een overheidsorgaan met opsporingsbevoegdheden. In samenwerking met Brein struint de stichting beurzen af om illegale handel in gegevensdragers op te sporen. De stichting dwong onlangs een betrapte handelaar op de Beverwijkse Zwarte Markt een overeenkomst te tekenen op grond waarvan de handelaar boetes moet betalen bij voortzetting van zijn handel. 

De stichting verstuurt ook dreigbrieven aan particulieren die via Marktplaats.nl een stapeltje cd's te koop aanbieden. Daarbij gaat de stichting er voor het gemak vanuit dat over de schijfjes geen thuiskopievergoeding is betaald en eist openheid van de verkoper. Er wordt ook gedreigd met aangifte bij Justitie. 

Ook pleitte de overijverige stichting voor een heffing op mp3-spelers. Voor een iPod zou dat neerkomen op een thuiskopievergoeding van honderd euro. Gelukkig is dit plan voorlopig van de baan.

Verder zijn er signalen dat de stichting zelf illegaal bezig is door in beslag genomen cd's weer door te verkopen. Stichting De Thuiskopie erkende onlangs inderdaad blanco media te hebben aangeboden. "Wij hebben onderzocht of er interesse bestond bij handelaren om een partij, tegen marktconforme prijzen, op te kopen."

Tot slot
De uitspraak in de Opus-zaak is een gevoelige nederlaag voor Stichting De Thuiskopie. Als de uitspraak van de rechter ook in de bodemprocedure overeind blijft, dan komt daarmee het hele systeem van de Nederlandse thuiskopievergoedingen op losse schroeven te staan en zal de wetgever moeten ingrijpen. Hopelijk zijn consumenten in de toekomst niet meer aangezen op ingewikkelde buitenlandse verkoopconstructies maar kunnen ze ook in de winkel om de hoek terecht.

Dit artikel is als bijdrage van HelloLaw verschenen in PC Consument dec 2005.

Links:

Volledige uitspraak in kort geding Thuiskopie-Opus 16-09-2005 (pdf)

Laat een reactie achter

Restricted HTML

  • Allowed HTML tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Lines and paragraphs break automatically.
  • Web page addresses and email addresses turn into links automatically.
Waarom lid worden van HelloLaw?
  • Krijg onbeperkt juridisch advies
  • Profiteer van de laagste prijzen
  • Krijg korting op advocaten
  • Bespaar geld
Word nu lid
Direct advies:
ma - do: 8.00 tot 20.00 uur
vrij: 8.00 tot 18.00 uur
za: 10.00 tot 18.00 uur